ارزیابی ریسک چیست


ارزیابی ریسک چیست

5-2- كميته هاي اصلي و فرعي مديريت ريسك

5-2-2- كميته هاي فرعي محيط زيست

5-3- شناسايي و ارزيابي جنبه ها و پيامدهاي زيست محيطي و كنترل آن

5-3-1- مرحله 1 : شناسايي جنبه ها و پيامدها

5-3-2- مرحله 2 : ارزيابي ريسك

5-3-3- مرحله 3 : ارزيابي و مديريت جنبه هاي زيست محيطي

5-4- بازنگري و به روز رساني مديريت ريسك

6- مسئـوليت و اختيارات

هدف از تدوين اين روش اجرايي شناسايي جنبه ها و پيامدهاي زيست محيطي فعاليت ها، محصولات و خدمات سازمان و تعيين جنبه هاي بارز و انجام اقدامات اصلاحي به منظور رفع آنها مي باشد.

دامنه كاربرد اين روش اجرايي در ارتباط با كليه فعاليتهاي كاركنان، محصولات و خدمات كليه واحدها اعم از رسمي و پيمانكار است.

3-1- روش اجراي كنترل مستندات به شماره FPC-PR-04-01

3-2- روش تجزيه و تحليل خطا و آثار شكست آن ( FMEA [1] )

4-1- FMEA : روشي جهت شناسايي خرابي هاي احتمالي برنامه ها و پروژه ها در مراحل انجام و بررسي جزئيات آن مي باشد.

4-2- جنبه زيست محيطي [2] :بخشي از فعاليت ها، محصولات يا خدمات شركت كه بتواند بر محيط زيست تاثير متقابل داشته باشد.

4-2-1- جنبه مستقيم : جنبه هايي كه سازمان مي تواند آنها را كنترل نمايد (تحت كنترل يا اختيار سازمان هستند).

4-2-2- جنبه غير مستقيم: جنبههايي كه سازمان مي تواند بر آنها اثر بگذارد.

4-2-3- جنبه بارز : جنبه اي است كه ريسك غير قابل قبولي دارد يا بر خلاف الزام قانوني مي باشد.

4-2-4- جنبه غير بارز : جنبه اي است كه ريسك آن قابل قبول مي باشد و بر الزام قانوني ندارد.

4-2-5- جنبه Nr : جنبه اي است كه در شرايط عادي نيز وجود دارد.

4-2-6- جنبه Ab : جنبه اي است كه در شرايط عادي ايجاد نمي شود بلكه در شرايط غيرعادي بوحود مي آيد.

4-2-7- جنبه EM : جنبه اي است كه در وضعيت اضطراري و در شرايط حادثه اي بوجود مي آيد.

4-3- پيامد زيست محيطي [3] : اثري كه جنبه زيست محيطي بر محيط زيست مي گذارد را پيامد زيست محيطي گويند.

4-4- شدت پيامد [4] : يكي از پارامترهاي اصلي در روش FMEA مي باشد و به معناي ميزان آسيب پيامد زيست محيطي بر انسان و حيوان، خسارت به سرمايه هاي ملي و محيط زيست (گياهان، خاك، آب) ، از بين بردن منابع طبيعي، سرمايه هاي جهاني، مصرف انرژي بوده و بر اساس گستردگي پيامد از محدوده سازمان، منطقه جغرافيايي و اكوسيستم محل قرارگيري پيامد تقسيم بندي مي شود.

4-5- احتمال وقوع پيامد [5] : يكي از پارامترهاي اصلي در روش FMEA مي باشد و به معناي تعيين احتمال وقوع پيامد مي باشد و بر اساس مدت زمان (بر حسب ساعت) وقوع و ميزان دفعات تكرار يا بروز پيامد (برحسب روز يا هفته) تقسيم بندي مي شود.

4-6- احتمال كشف پيامد [6] : يكي از پارامترهاي اصلي در روش FMEA مي باشد و به معناي تعيين احتمال كشف با توجه به لوازم، تجهيزات، دستورالعمل ها و كنترل هاي موجود مي باشد.

4-7- عدد اولويت ريسك [7] : حاصلضرب سه عدد شدت ( S )، احتمال ( L ) و احتمال کشف ( D ) مي باشد.

شناسايي و ارزيابي جنبه ها و پيامدهاي زيست محيطي مطابق با روش FMEA انجام مي شود. چگونگي اجراي اين روش در بند 5-3 ارائه شده است. ضمناً از فرم ENV-FM-02 بمنظور ثبت اطلاعات ناشي از شناسايي و ارزيابي ريسك جنبه ها استفاده ميشود.

از آنجائيكه فعاليت شناسايي، ارزيابي و كنترل ريسك بايستي توسط كميته هايي انجام پذيرد، در بند 5-2 اين روش اجرايي نيز چگونگي تشكيل كميته هاي فرعي و اصلي، رابطه بين آنها و شرايط اعضاي آن در فرآيند مديريت ريسك تشريح مي شود.

در بند 5-4 اين روش اجرايي نيز در ارتباط با دوره بازنگري مديريت ريسك و چگونگي به روز رساني آن بحث شده است.

5-2- كميته اصلي و فرعي مديريت ريسك:

الف- اعضاي كميته اصلي مديريت ريسك: اين افراد مي بايست دوره ارزيابي ريسك را سپري كرده باشند و با فعاليتهاي واحدهاي مورد ارزيابي نيز آشنايي داشته باشند. اعضاي اين كميته عبارتند از:

P - رئيس HSE . P - رئيس تضمين كيفيت P - رئيس ايمني P - رئيس بهداشت

P - رئيس محيط زيست P - نمايندگان كميته فرعي محيط زيست واحد مورد نظر

ب- وظايف اعضاي كميته اصلي در ارتباط با ارزيابي ريسك هاي زيست محيطي:

ب-1- وظايف رئيس HSE :

P نظارت بر اقدامات مديريت ريسك از سوي هر يك از واحدهاي بهداشت، ايمني و محيط زيست.

P شركت در جلسه ارزيابي ريسك به عنوان رئيس جلسه و نظارت بر صحت اقدامات.

ب-2- وظايف رئيس ايمني:

P شركت در جلسه ارزيابي ريسك محيط زيست به منظور ايجاد انطباق بين ريسكهاي ايمني با ريسك محيط زيست.

P ارائه نظر در مورد ريسكهاي شناسايي شده و ارزيابي آنها.

ب-3- وظايف رئيس محيط زيست:

P انتخاب اعضاي كميته فرعي محيط زيست توسط رئيس محيط زيست از طريق هماهنگي با رؤساي واحدها و رئيس تضمين كيفيت.

P برنامه ريزي ساليانه توسط رئيس محيط زيست به منظور اجراي شناسايي جنبه ها و پيامدها براي كميته هاي فرعي محيط زيست.

P دريافت گزارشات شناسايي جنبه ها و پيامدها از سوي كميته هاي فرعي و نهايي نمودن آنها.

P شركت در جلسه ارزيابي ريسك هاي شناسايي شده و تعيين ميزان ريسك آنها. (به عنوان دبير جلسه)

P تهيه گزارش نهايي شناسايي و ارزيابي ريسك جنبه ها و پيامدهاي محيط زيست و ارائه به تضمين كيفيت

ب-4- وظايف رئيس بهداشت حرفه اي:

P شركت در جلسه ارزيابي ريسك محيط زيست به منظور ايجاد انطباق بين ريسك بهداشت با ريسك محيط زيست.

P ارائه نظر در مورد ريسكهاي شناسايي شده و ارزيابي آنها.

ب-5- وظايف رئيس تضمين كيفيت:

P شركت در جلسات ارزيابي ريسك محيط زيست به منظور نظارت بر نحوه انجام كار.

P ارائه نظر در مورد ريسكهاي شناسايي شده و ارزيابي آنها.

يادآوري : گزارشات نهايي مديريت ريسك،پس از دريافت از واحد محيط زيست توسط آن واحد و رئيس تضمين كيفيت جهت بررسي و دستور مقتضي (اقدام اصلاحي و پيشگيرانه، تعريف هدف و تخصيص بودجه) در جلسات بازنگري مديريت به مديرعامل و رئيس مجتمع (نماينده مديريت) ارائه ميشود.

5-2-2- كميته هاي فرعي محيط زيست:

الف- اعضاي كميته فرعي محيط زيست:

اين افراد توسط رئيس محيط زيست و با هماهنگي رئيس واحد و رئيس تضمين كيفيت انتخاب مي شوند و مي بايست دوره ارزيابي ريسك را سپري كرده و با فعاليتهاي واحد نيز بطور كامل آشنا باشند. اين كميته كه براي هر واحد بطور مجزا تشكيل ميشود عبارت است از حداقل يك نفر از كارشناسان آن واحد (كه بنا به وسعت فعاليتهاي آن واحد مي تواند اين تعداد به 2 يا 3 نفر هم برسد) و رئيس محيط زيست. بنابراين اعضاي اين كميته عبارت خواهد بود از:

P - حداقل يك نفر از كارشناسان واحد . P - رئيس محيط زيست.

ب- وظايف كميته فرعي محيط زيست:

P انتخاب يك نفر به عنوان رئيس كميته فرعي توسط اعضاي كميته.

P برنامه ريزي بازديد از سايت و اجراي آن تحت نظارت رئيس كميته فرعي.

P شناسايي جنبه ها و پيامدها و برگزاري جلسات به منظور تكميل فرم FMEA تحت نظارت رئيس كميته فرعي.

P تكميل نتايج شناسايي جنبه ها و پيامدها و ارائه گزارش به كميته اصلي توسط رئيس كميته فرعي.

5-3- شناسايي و ارزيابي جنبه ها و پيامدهاي زيست محيطي و كنترل آن:

به منظور شناسايي و ارزيابي جنبه ها و پيامدهاي زيست محيطي و كنترل آن از فرم ENV-FM-02 استفاده مي شود. در ذيل مراحل اين فرايند در قالب 3 مرحله شناسايي جنبه ها و پيامدها، ارزيابي ريسك آنها و نهايتاً كنترل ريسك ارائه داده مي شود.

5-3-1- مرحله 1: شناسايي جنبه ها و پيامدها

شناسايي جنبه ها و پيامدهاي زيست محيطي توسط كميته فرعي و به ترتيب ذيل صورت مي گيرد:

1. مشخص نمودن فرايندها و فعاليت هاي مرتبط و خدمات مختلف واحدها كه در حيطه سازمان انجام مي گيرد.

2. ثبت فرايندها و فعاليت هاي مرتبط و خدمات واحد سازماني.

3. مشخص نمودن جنبه زيست محيطي با توجه به موارد زير:

الف – انتشار آلاينده ها به هوا ب – تخليه آلاينده ها به آب

پ – تخليه آلاينده ها به خاك ت– مصرف مواد خام و منابع طبيعي (انواع سوخت و انرژي، آب، زمين و . )

ث – مصرف انرژي (انواع سوخت و . ) ج – انرژي آزاد شده، بطور مثال گرما، تشعشع، ارتعاش

چ – اتلاف ها و محصولات جانبي ح – مشخصه هاي فيزيكي بطور مثال اندازه، شكل، رنگ، ظاهر، بوع صدا

4. مشخص نمودن نوع جنبه : جنبه هايي كه سازمان مي توان آنها را كنترل كند جنبه مستقيم تلقي شده، و جنبه هايي كه سازمان مي تواند بر آنها تاثيرگذار باشد غيرمستقيم ناميده مي شوند. و در ستون مربوطه علامت زده مي شود.

5. تعيين پيامدهاي زيست محيطي جنبه : شامل اثرات و پيامدهاي زيست محيطي حاصل از جنبه روي خاك، آب، هوا، گياهان، حيوان و انسان به شرح زير:

الف – آلودگي هوا ب –آلودگي آب پ –آلودگي خاك ت– اتلاف منابع و انرژي

6. تعيين الزام قانوني : با استفاده از كتاب ضوابط و استانداردهاي زيست محيطي و ساير الزامات مرتبط تعيين اينكه جنبه مورد نظر داراي الزام قانوني مي باشد يا خير مشخص مي گردد.

5-3-2- مرحله 2: ارزيابي ريسك

ارزيابي ريسك از وظايف كميته اصلي مي باشد و به شرح ذيل انجام مي گردد.

الف- تعيين ميزان اهميت خطر و امتياز دهي (امتياز S ) بر اساس اطلاعات جدول ذيل (جدول1)

ریسک چیست و چگونه می توان آن را کنترل کرد؟

مدیریت ریسک

به زبان ساده ، خطر احتمال وقوع اتفاق بد را ریسک می گوییم. ریسک یعنی عدم اطمینان در مورد پیامدهای یک فعالیت در رابطه با چیزی که انسان برای آن ارزش قائل است (مانند سلامتی ، رفاه ، ثروت ، دارایی یا محیط زیست) و اغلب بر پیامدهای منفی و نامطلوب تمرکز دارد. تعاریف مختلفی از آن ارائه شده است. تعریف بین المللی و اکثریت مردم از خطر کردن در شرایط مختلف تاثیر عدم اطمینان بر اهداف است. در اصطلاح مالی ریسک به عنوان شرایطی تعریف می شود که در آن شما نمی دانید نتیجه کار چه می شود. ممکن است سود چشمگیری کسب کنید یا اینکه برعکس متحمل ضرر فراوانی بشوید. اگر خطر شما به جا نباشد ممکن است تمام سرمایه اصلی خود را از دست بدهید.ما معمولا در حوزه مالی این کار را با بررسی و تحلیل نمودار و ارزیابی رفتارهای بازار انجام می دهیم. در امور مالی، انحراف معیار یک معیار متداول مرتبط با ریسک پذیری است. انحراف معیار اندازه گیری نوسانات قیمت دارایی ها را در مقایسه با میانگین زمانی آنها در یک بازه زمانی مشخص ارائه می کند.

به طور کلی، اگر بتوانید ریسک را کنترل کنید و به قول معروف آن را مدیریت کنید می توانید بسیار هوشمندانه تر سرمایه گذاری انجام دهید و کم تر ضرر ببینید. با شناسایی خطر هایی که می توانند در هر شرایط و موقعیتی رخ دهند شما می توانید آنها را بهتر مدیریت و کنترل کنید. به عنوان یک سرمایه گذار و یا مدیر یک شرکت شما باید توانایی چنین کاری را داشته باشید تا از ضررهای غیر قابل جبران و سنگین جلوگیری نمایید.

مدیریت ریسک شناسایی ، ارزیابی و اولویت بندی ریسک ها یا عدم قطعیت ها و به حداقل رساندن آنهاست. با نظارت و کنترل تأثیر خطر های ممکن را کاهش می دهید و در نتیجه ضرر کمتری می کنید و حتی در بعضی از مواقع ممکن است سود بسیار خوبی هم به دست بیاورید. مدیریت ریسک برای هر شغلی ضروری است. با مدیریت ریسک می توانید مقدار زیادی از سرمایه خود را حفظ کنید و مطمئن شوید که سرمایه اولیه شما از بین نمی رود. با این کار شما در واقع بیشتر احتمالات ممکن را در نظر گرفته اید و از آمادگی نسبتا کاملی برخوردار هستید. تمام فرایندهای مدیریت ریسک مراحل اساسی یکسانی دارند. اگرچه گاهی اوقات اصطلاحات متفاوتی برای توصیف این مراحل استفاده می شود. مدیریت یا همان کنترل ریسک از پنج مرحله اصلی تشکیل شده است که در ادامه به آنها می پردازیم.

مرحله 1: ریسک را شناسایی کنید

ریسک خود را مدیریت کنید

شما و تیم خود خطر هایی را که ممکن است روی پروژه شما یا نتایج آن تاثیر بگذارد کشف و توصیف می کنید. تعدادی تکنیک وجود دارد که می توانید با کمک آنها خطرات پروژه را بیابید. در طی این مرحله شروع به تهیه احتمالات ممکن درباره پروژه خود می کنید.

مرحله 2: ریسک را تجزیه و تحلیل کنید

پس از شناسایی ریسک ها ، احتمال و نتیجه هر خطر را تعیین می کنید. در این مرحله شما ماهیت ریسک و میزان تاثیرگذاری آن بر اهداف پروژه ارزیابی ریسک چیست ارزیابی ریسک چیست تان را می دانید. اطلاعات به دست آمده را باید وارد یک لیست کنید.

مرحله 3: ارزیابی ریسک

شما با تعیین میزان ریسک که ترکیبی از احتمالات و نتایج می باشد در واقع خطر را ارزیابی کرده اید. حالا شما می توانید تصمیم بگیرید که انجام چنین خطری آیا واقعا به صرفه است یا ارزشش را ندارد. اطلاعات مربوط به ارزیابی را هم باید وارد یک لیست کنید.

مرحله 4: به ریسک رسیدگی کنید

حواستان به ریسک هایی که میکنید باشد

از این کار به عنوان برنامه ریزی جهت مقابله با خطرها نیز نامبرده می شود. در طول این مرحله شما بالاترین ریسک های خود را ارزیابی می کنید و برنامه ای برای رسیدگی یا اصلاح آنها می چینید. برنامه شما باید کاملا اصولی و دقیق باشد تا بتوانید سطح این خطر ها را تا مقدار زیادی پایین بیاورید و آنها را کنترل کنید. چگونه می توانید احتمال خطرات منفی را به حداقل رساند و در همین حال ریسک های بهتری انجام داد؟ شما در این مرحله استراتژی های کاهش خطر ، برنامه های پیشگیرانه و برنامه های احتمالی ای را جهت مقابله با خطرهای پیش رو برای خود برنامه ریزی می کنید. و خود را برای رسیدگی و کنترل جدی ترین خطر های احتمالی آماده می کنید تا در صورت وقوع هرکدام از خطرهای ممکن غافلگیر نشوید.

مرحله 5: ریسک را کنترل و مجددا بررسی کنید

شما در این مرحله ریسک هایی که پذیرفته اید را مدیریت می کنید و مجددا آنها را بررسی می کنید تا جلوی حوادث احتمالی را بگیرید.

خطر یعنی عدم اطمینان. اگر چارچوبی را برای این عدم اطمینان تنظیم کنید ، در نتیجه پروژه خود را از خطر حفظ کرده اید. و این بدان معناست که شما می توانید با اطمینان بیشتری در راستای اهداف ریسک دار خود حرکت کنید. با شناسایی و کنترل خطرات جامعی که لیست کرده اید ، تا حد زیادی خود را از ضررهای احتمالی حفظ کرده اید و در واقع شانس بیشتری برای به دست آوردن سود بیشتر برای خود ایجاد کرده اید. مدیریت اصولی ریسک به حل مشکلاتی که ممکن است رخ دهد کمک می کند زیرا این مشکلات پیش بینی شده اند و شما از قبل برای مقابله با آنها برنامه ای جامع تدوین کرده اید. با مدیریت خطر و کنترل آن خطرات احتمالی کاهش می یابند و همانطور که در بالا اشاره شد احتمال غافلگیری تا حد زیادی کاهش می یابد. در نتیجه شما و کارمندان تان استرس کمتری در هنگام انجام پروژه ها یا سرمایه گذاری تجربه خواهید کرد. فراموش نکنید که افرادی که اهل خطر هستند می توانند سودهای کلان به دست بیاورند اما باید بدانید که در کجا باید این کار را انجام دهید.

بهترین استراتژی های رسیدگی به ریسک

اجتناب

در بهترین حالت ، می توانید به طور کلی از عواقب ناشی از خطر جلوگیری کنید. اما در این صورت شما باید قید سودهای کلان را بزنید چون آنها فقط با ریسک پذیری به دست می آیند. میزان ریسک پذیری هر فرد به شخصیت او بستگی دارد و افراد مختلف در این زمینه با هم متفاوت هستند.

کاهش

کاهش ریسک یعنی اعمال تغییرات کوچکی در راستای میزان خطر پذیری البته با این کار سود احتمالی هم کاهش می یابد. اگر به دنبال کاهش خطر هستید به برنامه ریزی های دقیق نیاز دارید. با این کار سود قابل پیش بینی کاهش می یابد اما در عوض شرکت شما از خطر ورشکستگی در امان می ماند و سرمایه شما حفظ می شود.

اشتراک گذاری

با تقسیم خطر شما می توانید ضررهای احتمالی را کاهش دهید. معمولا شرکت های بزرگ در زمینه پروژه های عظیم با چند شرکت کوچک دیگر همکار می شوند و یا اینکه بیمه نامه حرفه ای تنظیم می کنند تا خطرات احتمالی کاهش یابد.

نگهداری

نگهداری کاملاً با فرض ضرر یا سود انجام می شود. این گزینه برای خطرهای کوچک که می توانید به راحتی جبران کنید مناسب می باشد.

مدیریت ریسک چیست؟

فرآیندی که هدف آن کاهش آثار زیان آور یک فعالیت از طریق اقدام آگاهانه برای پیش بینی حوادث ناخواسته است را مدیریت ریسک می‌نامند.

به گزارش خبرنگار گروه اقتصاد ، مدیریت ریسک فرایندی است که هدف آن کاهش آثار زیان‌آور یک فعالیت از طریق اقدام آگاهانه برای پیش‌بینی حوادث ناخواسته و برنامه‌ریزی برای اجتناب از آن‌ها است.

به‌طور کلی می‌توان مدیریت ریسک را فرایند سنجش یا ارزیابی ریسک و سپس طرح استراتژی‌هایی برای اداره ریسک دانست.

در مجموع، استراتژی‌های به‌کار رفته شامل انتقال ریسک به بخش‌های دیگر، اجتناب از ریسک، کاهش اثرات منفی ریسک، و پذیرش قسمتی یا تمامی پیامد‌های یک ریسک خاص هستند.

در این میان اگر مدیریت ریسک به‌طور منظم برای شناسایی مشکلات احتمالی و یافتن راه‌حل آن‌ها انجام شود، به‌راحتی فرایند‌های دیگر ازجمله سازمان‌دهی، برنامه‌ریزی، بودجه و کنترل هزینه را کامل خواهد کرد.

همچنین مدیر پروژه‌ای که در این زمینه پیشگام بوده می‌تواند تا حد زیادی از وقوع اتفاقات غیرمنتظره در طول عمر پروژه پیش‌گیری کند.

ارزیابی ریسک اعتباری مشتریان بانک‌ ها

ارزیابی ریسک اعتباری مشتریان بانک‌ ها

بانک هاي تجاري به منظور مديريت ریسک اعتباری ، از روش هاي امتيازدهي اعتباري متفاوتي براي ارزيابي عملکرد مالي شرکت هاي متقاضي تسهيلات اعتباري ارزیابی ریسک چیست استفاده مي کنند. در اين تحقيق از يک روش پارامتريک (رگرسيون لجستيک) و يک روش ناپارامتريک (درخت تقسيم و رگرسيون) براي ايجاد مدل امتيازدهي اعتباري استفاده شده است. براي ساخت مدل امتياز دهي اعتباري داده هاي مربوط به 282 شرکت کوچک و متوسط وام گيرنده از يکي از شعب بانک تجارت استان تهران مورد استفاده قرار گرفت. 13 نسبت مالي به عنوان شاخص هاي تعيين کننده وضعيت مالي شرکت هاي انتخاب شده به کار گرفته شدند. با استفاده از اين دو روش نسبتپ هاي موثر و همچنين دقت روش هاي مذکور در طبقه بندي مشتريان مشخص شد. با مشاهده نتايج حاصل از ارزيابي اين روش ها مي توان فهميد که روش هاي ناپارامتريک داراي دقت قابل رقابتي با روش هاي پارامتريک مي باشند.

واژگان کلیدی:

ریسک اعتباری ، مدل امتیازدهی اعتباری ، رگرسیون لجستیک ، درخت تقسیم و رگرسیون

نحوه ارزیابی ریسک درمان در شرکت های بیمه

ارزیابی ریسک بیمه درمان

ضریب خسارت بالای رشته بیمه های درمان تکمیلی ۱۱۴ درصد در سال ۱۳۹۲ از جمله مهم ترین معضلات صنعت بیمه در شرکت های بیمه عرضه کننده بیمه درمان تکمیلی است. با توجه به آزادسازی نرخ ها، تعیین حق بیمه درمان تکمیلی بر اساس ارزیابی صحیح ریسک می تواند به کاهش ضریب خسارت و افزایش توان رقابتی شرکت ها منجر شود.

ارزیابی ریسک در شرکت های بیمه کشور

نحوه ارزیابی ریسک درمان در شرکت های بیمه، عمدتاً مبتنی بر روشی است که طی آن، برای هر نوع پوشش یک نرخ پایه تعریف می شود که برای تعیین آن صرفاً هزینه خدمات درمانی پوشش مورد نظر، ضریب خسارت سال قبل و تعداد جمعیت در گروه بیمه شدگان، بدون این که سایر عوامل ریسکی مهم در آن لحاظ شود، مورد توجه قرار می گیرد. در آیین نامه ۷۴ ، مصوب سال ۱۳۹۱ ، هشت گروه هزینه ای جدید شامل هزینه های بیمارستانی، جراحی تخصصی، زایمان، پاراکلینیک، جراحی سرپایی، لیزیک، اختلالات نوزادی و جنینی و توان بخشی معرفی شده است. هزینه های سال قبل بیمه گذاران محاسبه و ارزیابی شده و نسبت به تورم نسبی سال جاری تعدیل می گردند تا مبنایی برای تعیین حق بیمه سال بعد باشد.

در زمان عقد قرارداد، بر اساس ریسک بیمه گذار، متوسط سن گروه بیمه شدگان، نوع شغل و زمان عقد قرارداد، اضافه نرخی به نرخ حاصله افزوده می شود و یا در صورت نیاز به تخفیف از آن کسر می گردد. همچنین، مطالعات طرح نشان می دهد نحوه ارزیابی ریسک بیمه های درمان گروهی در شرکت های بیمه به وجود یا عدم وجود سابقه بیمه ای بیمه گذار به شرح زیر بستگی دارد:

– در قراردادهایی که برای نخستین بار منعقد می شوند و تعداد بیمه شدگان گروه کمتر از ۲۰۰ نفر است، پرسشنامه ای از سوی برخی شرکت های بیمه تهیه و در میان بیمه شدگان توزیع شده و اطلاعات مستخرج از آن مبنای ارزیابی ریسک گروه و تعدیل حق بیمه قرار می گیرد. به عبارت دیگر، از ارزیابی ریسک مبتنی بر اطلاعات سلامت خود اظهاری شده استفاده می گردد.

– در قراردادهایی که برای نخستین بار منعقد می شوند و تعداد بیمه شدگان گروه بیش از ۲۰۰ نفر است، ارزیابی ریسکی بر روی گروه متقاضی صورت نمی گیرد و جهت ارزیابی ریسک چیست تعیین حق بیمه، به ضریب خسارت گروه های مشابه استناد می شود.

– در قراردادهای تمدیدی، از اطلاعات خسارت درمان سال قبل برای ارزیابی مجدد ریسک گروه بیمه شدگان استفاده می شود و بر اساس نتایج ارزیابی، نرخ حق بیمه مورد بازنگری قرار می گیرد.

برخی از سازمان ها و نهادها، بیمه گر درمان تکیملی کارکنان خود را از طریق مناقصه انتخاب می کنند. این امر موجب خارج شدن کنترل بازار از دست بیمه گران و عدم توجه به مسائل فنی و علمی در ارزیابی صحیح ریسک خواهد بود.

ضوابط ارزیابی ریسک درمان تکمیلی براساس آیین نامه ۷۴

براساس ماده ۸ آیین نامه ۷۴ ، شرکت های بیمه مکلف شده اند ضوابط زیر را در ارزیابی ریسک گروه های کمتر از ۵۰ نفر مورد توجه قرار دهند:

  • سن پیشنهاد دهنده
  • تاریخچه پزشکی شخص
  • تاریخچه پزشکی خانوادگی
  • جنسیت
  • شغل و حرفه پیشنهاد دهنده
  • وضعیت جسمانی پیشنهاد دهنده خصوصاً اضافه وزن، کسری وزن و نقص عضو
  • تست های غربالگری به تشخیص پزشک معتمد بیمه گر.

همچنین، براساس تبصره ۲ ماده ۵ آیین نامه مقررات تعیین حق بیمه انواع رشته های بیمه ای (شماره ۸۱)، بیمه مرکزی صدور مجوز برای عقد قراردادهای بیمه درمان تکمیلی با بیش از ۱۰,۰۰۰ بیمه شده را منوط به دریافت اطلاعات زیر کرده است:

نوع فعالیت بیمه گذار؛ تعداد، میانگین سنی و ترکیب جنسیتی بیمه شدگان؛ مقدار حق بیمه دریافتی و خسارت پرداختی قرارداد بیمه حداقل در سه سال قبل؛ حق بیمه پیشنهادی برای هر بیمه شده؛ و پیش نویس قرارداد. تنوع عوامل موثر بر ریسک و نبود وحدت رویه در دستورالعمل ها و قوانین مربوط به ارزیابی ریسک بیمه درمان تکمیلی، به خوبی ضرورت مطالعه برای شناسایی الگوی علمی و عملی ارزیابی ریسک بیمه های درمان را آشکار می سازد.

الگوی علمی و فنی ارزیابی ریسک

بررسی های طرح نشان می دهد که دو مدل کلی برای ارزیابی ریسک و کمی کردن ریسک سلامتی بیمه شدگان وجود دارد:

الف) مدل ارزیابی ریسک مبتنی بر خسارت: این مدل از اطلاعات خسارت و جمعیت شناختی سال قبل (یا چند سال گذشته) برای تعیین طبقه و سطح ریسک بیمه شده و پیش بینی هزینه های درمانی در سال بعد استفاده می کند. معمولاً از این مدل برای ارزیابی ریسک در بیمه نامه های تمدیدی استفاده می شود. الگوی ارزیابی ریسک در این مدل، آینده نگر است که از اطلاعات خسارت و جمعیت شناختی سال های گذشته برای تخمین هزینه های آینده استفاده می کند. در این مدل برای ارزیابی ریسک از اطلاعات زیر استفاده می شود:

  • اطلاعات جمعیت شناختی نظیر سن، جنسیت، شغل، وضعیت خانوادگی و محل اقامت
  • اطلاعات مربوط به خسارت سال های گذشته، اطلاعات مربوط به نتایج آزمایشات پزشکی و تصویربرداری و نسخه های دارو.

ب) مدل ارزیابی ریسک مبتنی بر سلامت: این مدل براساس اطلاعات وضعیت سلامت فرد در سال جاری، ریسک همان دوره را مشخص می کند و به همین دلیل، این الگوی ارزیابی ریسک را هم زمان می گویند. این مدل اغلب برای ارزیابی ریسک بیمه نامه هایی استفاده می شود که برای نخستین بار منعقد می گردند. در این مدل برای ارزیابی ریسک از اطلاعات زیر استفاده می شود:

  • اطلاعات جمعیت ارزیابی ریسک چیست شناختی نظیر سن، جنسیت، شغل، وضعیت خانوادگی و محل اقامت
  • وضعیت سلامت بر اساس خود اظهاری

استفاده از اطلاعات جمعیت شناختی برای ارزیابی ریسک، در مقابل سایر سازوکارها به عنوان مبنا محسوب می شود. قدرت پیش بینی تغییرات هزینه های درمان در یک گروه بیمه شده با استفاده از این اطلاعات نسبتاً پایین است اما در عین حال، استفاده از آن ساده و ارزان بوده و ارائه کنندگان خدمات درمانی را به تغییر رفتار یا افزایش طبقه ریسک بیمه شده ترغیب نمی کند.

روش ارزیابی وضعیت سلامت براساس اطلاعات خوداظهاری بیمه شده نسبت به داده های جمعیت شناختی قدرت پیش بینی بهتری از تغییرات هزینه های درمان دارد. از جمله مزایای این روش، منطق قوی، شفافیت و سادگی درک است. از آن جا که بازبینی و بررسی گروه بیمه شدگان و جمع آوری اطلاعات مورد نیاز این روش هزینه بر و زمان بر است، غالباً بیمه گران از انجام آن سر باز می زنند. روش تخمین خسارت آتی بر اساس خسارت های قبلی، نسبت به بسیاری از ابزارهای در دسترس، قدرت پیش بینی بیشتری دارد. اجرای این روش آسان بوده و از یک منطق قوی برخوردار است. همچنین، این رویکرد شفاف بوده و درک و کاربرد آن آسان است. اما این روش انگیزه های نامطلوبی برای ارائه کنندگان خدمات درمان ایجاد می کند که به جای عرضه کارای خدمات، خدمات بیشتری فراهم کنند.

روش مبتنی بر داده های تشخیصی نسبت به داده های جمعیت شناختی از قدرت پیش بینی بهتری برخوردار است. منطق اساسی این روش قوی است، زیرا تشخیص با هزینه های جاری و آتی به شدت هم بستگی دارد. با این حال، اگرچه اطلاعات تشخیصی به طور معمول جمع آوری و گزارش می شوند، فراهم کردن اطلاعات کامل و مناسب دسته بندی شده کار مشکلی است. مدل ارزیابی ریسک مبتنی بر اطلاعات نسخه های دارویی همان قدرت پیش بینی مدل های تشخیصی را دارد. نقطه ضعف اصلی مدل های مبتنی بر نسخه دارویی آن است که به دلیل رابطه مبهم میان شرایط بیمار و داروها، به اندازه مدل های تشخیصی دقیق نیستند.

روش داده کاوی در ارزیابی ریسک درمان

روش دیگر ارزیابی ریسک، روش داده کاوی است که این روش در واقع راهکاری به منظور یافتن الگو از میان داده ها است. تکنیک های داده کاوی، از برنامه های کامپیوتری پیچیده برای غربال کردن داده های خدمات درمانی در یک گروه بیمه شده و شناسایی الگوهای پیش بینی کننده مخارج آتی استفاده می کنند.

با توجه به وضعیت موجود ارزیابی ریسک بیمه های درمان در شرکت های بیمه و مقایسه آن با الگوی علمی ارزیابی ریسک، پیشنهاد می شود در قراردادهای تمدیدی از اطلاعات مربوط به خسارت سال های گذشته و نتایج آزمایش های پزشکی و تصویربرداری و نسخه های دارو برای ارزیابی ریسک استفاده شود و برای این منظور، زیرساخت جمع آوری اطلاعات لازم و قابل اطمینان در سیستم درمان کشور فراهم گردد. در قراردادهایی که برای اولین بار منعقد می شوند، استفاده از پرسشنامه هایی که براساس عوامل ریسکی موثر در ارزیابی ریسک بیمه های درمان تنظیم شده باشند، می تواند به بهبود فرآیند ارزیابی ریسک بینجامد. در حال حاضر در فرم پیشنهاد شرکت ها به اطلاعات کلی در مورد جمعیت بیمه شدگان بسنده شده و همانگونه که اشاره شد، در گروه های بیش از۲۰۰ نفر هیچ گونه اطلاعاتی از جمعیت بیمه شده دریافت نمی گردد.

حال این سوال مطرح می شود که عوامل ریسکی موثر در ارزیابی ریسک در بیمه درمان کدامند؟ برای پاسخ به این پرسش یک مطالعه آزمایشی بر روی جمعیت بیمه شدگان یک قرارداد بیمه درمان گروهی که در کل کشور پراکنده بودند انجام شد. هزینه های درمانی مربوط به فصل پاییز سال ۱۳۹۲ از سیستم های نرم افزاری این شرکت بیمه استخراج شده بود. یافته های این مطالعه آماری نشان می دهد که:

– میانگین هزینه هر بیمار مونث نسبت به هر بیمار مذکر به طور معنی داری کمتر است.

– تعداد موارد استفاده از خدمات درمانی (نظیر مراجعه به پزشک، آزمایش ها، تصویربرداری، بستری در بیمارستان، اعمال جراحی و غیره) بیماران مونث نسبت به بیماران مذکر به صورت معناداری بیشتر است.

– هزینه کل بیماران مونث نسبت به کل بیماران مذکر به طور معناداری بیشتر است.

– میانگین هزینه های بیماران بیش از ۶۰ سال بیشتر از هزینه های بیماران کمتر از ۶۰ سال و همچنین هزینه بیماران کمتر از ۲۰ سال کمتر از هزینه های بیماران بیش از ۲۰ سال بوده و به لحاظ آماری این تفاوت ها معنادار هستند.

– میانگین هزینه هر بیمار در شهر تهران و شهرهای بزرگ (مشهد ، اصفهان ، شیراز، تبریز ، رشت و اهواز) نسبت به شهرهای کوچک به صورت معناداری بیشتر است.

– میانگین هزینه اطفال کمتر از شش ماه به طور معناداری بیشتر از میانگین هزینه اطفال بیش از شش ماه است.

با توجه به نتایج تحقیق به طور خلاصه می توان گفت که ریسک زنان، نوزادانِ تا ۶ ماه و افراد بالای ۶۰ سال بیشتر از سایر گروه های سنی و جنسی است. اما در حال حاضر بدون توجه به این نتایج و بدون لحاظ تعداد افراد در گروه بیمه شده، صرفاً برای افراد بالاتر از ۶۰ سال تا ۷۰ سال، ۵۰ درصد و برای افراد بیمه شده بالای ۷۰ سال، ۱۰۰ درصد حق بیمه را افزایش می دهند.

نتایج این مطالعه این فرضیه را تایید می نماید که عوامل فردی نظیر سن و جنسیت و عوامل جغرافیایی نظیر محل زندگی یا محل دریافت خدمات درمانی بر روی ریسک هزینه های درمانی موثر است؛ بنابراین لازم است ارزیابی ریسک بیمه های درمان در شرکت های بیمه با لحاظ این عوامل ریسک نیز انجام شود. جهت تعیین ضرایب تاثیرگذاری عوامل ریسکی معرفی شده بر هزینه های درمان بیمه شدگان لازم است در یک مطالعه جداگانه میزان تاثیر عوامل ریسکی بیمه درمان تکمیلی مورد بررسی قرار گیرد.

نتیجه گیری

۱ – در قراردادهای بیمه درمان تکمیلی که برای نخستین بار منعقد می شوند، استفاده از پرسشنامه هایی که براساس عوامل ریسکی موثر در ارزیابی ریسک بیمه های درمان تنظیم شده باشند، می تواند ارزیابی ریسک چیست به بهبود فرآیند ارزیابی ریسک بینجامد. در قراردادهای تمدیدی نیز می توان از اطلاعات مربوط به خسارت سال های گذشته و نتایج آزمایشات پزشکی و نسخ دارویی برای ارزیابی ریسک استفاده نمود که برای این منظور، باید زیرساخت جمع آوری اطلاعات لازم و قابل اطمینان در شبکه درمان کشور فراهم گردد.

۲ – جنسیت، سن، و عوامل جغرافیایی از جمله عوامل ریسکی مهم و موثر در ارزیابی ریسک در بیمه های درمان می باشند و ارزیابی ریسک بیمه شدگان بیمه درمان تکمیلی باید با توجه به عوامل ریسکی شناسایی شده نظیر جنسیت، گروه سنی و موقعیت جغرافیایی دریافت خدمات انجام گیرد.

۳ – در ارزیابی ریسک بیمه درمان، شرکت های بیمه لازم است به عواملی مانند سابقه خسارتی بیمه شده، وضعیت سلامتی فرد، پارامترهایی نظیر وزن، فشار خون، وضعیت جسمانی و … توجه نمایند.

۴ – در حال حاضر در شرکت های بیمه کشور صدور بیمه نامه بدون توجه به عوامل ریسکی معرفی شده انجام می شود که این امر منجر به تعیین حق بیمه نامتناسب با سطح ریسک بیمه شدگان و درنتیجه، افزایش ضریب خسارت شرکت های بیمه می گردد.

۵ – رقابت غیر فنی در میان بیمه گران و جذب پرتفوی بیمه درمان با حق بیمه های اندک با هدف جذب پرتفوی سایر رشته های بیمه ای، انجام مناقصه های غیر استاندارد از سوی بیمه گذاران در انتخاب بیمه گر که نتیجه آن، عدم توجه به اصول علمی و فنی ارزیابی ریسک خواهد بود، و عدم رعایت آیین نامه های بیمه مرکزی از سوی برخی از شرکت ها و ارائه پوشش هایی فراتر از مجوزهای بیمه مرکزی، از جمله موانع ارزیابی صحیح ریسک بیمه های درمان تکمیلی در کشور هستند که ایجاد یک مکانیزم نظارتی دقیق تر و مطابق با استانداردهای علمی تعریف شده می تواند راه حلی برای این مشکلات باشد.

منبع: روش های ارزیابی ریسک های مختلف بیمه درمان؛ پژوهشکده بیمه، تابستان ۱۳۹۴



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.