سلیپیج یا Slippage چیست?


برای اینکه spread رو بصورت دستی محاسبه نکنید و همیشه روی نمودارهای شما داخل متاتریدر نمایش داده بشه، اول وارد پلت فرم معاملاتی متاتریدر بشوید و طبق تصویر زیر از منوی بالای روی منو View کلیک کنید و سپس گزینه ی ترمینال رو پیدا کنید و روی این گزینه کلیک نمایید؛ همچنین میتوانید با زدن همزمان کلید CTRL+T روی کیبورد خودتون این پنجره را باز کنید.

اسپرد چیست | تفاوت اسپرد ثابت و شناور

اسپرد چیست؟ یکی از مفاهیم پایه‌ای بازار فارکس اسپرد است، حتی شاید بتوان گفت spread یکی از مهم‌ترین مفاهیم این بازار است. در این مقاله سعی شده است مفهوم و تفاوت میان اسپرد ثابت و متغیر، مزایا و معایب هرکدام و نوع کارکرد هرکدام از آنها مورد بحث قرار بگیرد. پیش از آنکه بخواهیم در مورد موضوع اصلی صحبت کنیم باید چند مفهوم بازار فارکس را در این باره یادآوری کنیم.

فهرست عناوین مقاله

ارز پایه (Base Currency)

ارز پایه، ارزی که در نمایش جفت ارز، به عنوان ارز اول دیده می‌شود. به عنوان مثال در جفت ارز EUR/USD، یورو ارز پایه است؛ همچنین در این جفت ارز دلار آمریکا ارز متقابل (Counter Currency) یا ارز مظنه (quote Currency) نامیده می‌شود.

  • قیمت پیشنهاد فروش (bid): قیمتی است که می‌توانید در آن قیمت ارز پایه را بفروشید
  • قیمت درخواست خرید (ask): قیمتی که می‌توانید در آن قیمت ارز پایه را بخرید.

در بازار فارکس برای هر جفت ارز دو قیمت متفاوت وجود دارد به قیمت کمتر bid قیمت پیشنهادی برای فروش و به قیمت بالاتر Ask یا قیمت پیشنهادی خرید گفته می شود.

اسپرد چیست؟

اسپرد (investopedia) تفاوت میان قیمت پیشنهاد فروش و قیمت درخواست خرید است. همانطور که می دانید بسیاری از بروکرها از معاملات شما کارمزدی دریافت نمی‌کنند؛ درواقع بروکرها با دریافت اسپرد به جای کارمزد هزینه‌های خود را پوشش می‌دهند. به این صورت که آنها ارز را به قیمتی بالاتر از قیمتی که خریده‌اند به شما می‌فروشند و به قیمتی پایین‌تر از قیمتی که فروخته‌اند، از شما می‌خرند و از این راه درآمد کسب می‌کنند. دقیقا مانند کاری که صرافی‌های فیزیکی انجام می‌دهند. پس هنگامی که بروکر شما گفت معاملات شما بدون کارمزد است خوشحال نشوید، شما همچنان با پرداخت اسپرد مجبور به هزینه کردن هستید.

اسپرد در بازار فارکس تفاوت میان قیمت پیشنهاد فروش و قیمت درخواست خرید است.در واقع اسپرد منبع درآمد بروکر ها می باشد و سود بروکرها از دریافت همین کارمزد است.

اسپرد چگونه محاسبه سلیپیج یا Slippage چیست? می‌شود؟

شما به سادگی می‌توانید spread را محاسبه کنید؛ تنها چیزی که نیاز دارید، دانستن قیمت پیشنهادی فروش و قیمت درخواست خرید در هر لحظه است.

به عنوان مثال برای جفت ارز EUR/USD اگر قیمت‌های پیشنهادی فروش و درخواست خرید به ترتیب ۱.۱۰۵۱ و ۱.۱۰۵۳ باشد، اسپرد ۲ پیپ خواهد بود.

انواع اسپرد در فارکس

بروکرها معمولا به دو شیوه مختلف spread دریافت می‌کنند. اسپرد ثابت و اسپرد متغیر که شناور نیز گفته می‌شود. معمولا بروکرهایی که به عنوان بازارساز یا اصطلاحا با مدل میز معاملاتی فعالیت می‌کنند از نوع ثابت استفاده می‌کنند و بروکرهایی که با مدل میزغیرمعاملاتی فعالیت می‌کنند، از نوع شناور استفاده می‌کنند.

اسپرد ثابت چیست؟

spread ثابت همانطور که از اسم آن مشخص است، در تمام زمان‌های بازار یک میزان ثابت را دریافت می‌کند؛ این شیوه توسط بروکرهایی که با مدل میزمعاملاتی فعالیت می‌کنند، ارائه می‌شود؛ این بروکرها از ارائه دهنده نقدینگی خود، پوزیشن بزرگی خریداری کرده و سپس آن را در پوزیشن‌های کوچکتر به معامله‌گران ارائه می‌کند.

این بدان معنی است که بروکر به عنوان طرف مقابل معامله مشتریان خود عمل می‌کند و قاعدتا اگر معامله‌گر اشتباه کند، بروکر سود بیشتری کسب می‌کند؛ از طرف دیگر این روش به بروکر اجازه می‌دهد FIXED SPREAD ارائه کند چرا که کنترل قیمت توسط بروکر انجام می شود.

مزایا و معایب معامله با اسپرد ثابت چیست؟

اسپرد ثابت نیاز به سرمایه را کاهش می‌دهد سلیپیج یا Slippage چیست? و معمولا معامله با spread ثابت برای معامله‌گران ارزان‌تر تمام می‌شود همچنین با توجه به این که اسپرد حین معامله تغییر نمی‌کند، محاسبه هزینه‌های معاملات قابل پیش‌بینی هستند.

از طرف دیگر در معاملات با اسپرد ثابت، ریکوت (Requote) به طور مکرر رخ می‌دهد چرا که قیمت‌گذاری تنها توسط بروکر شما انجام می‌شود. به زبان ساده ریکوت یعنی اینکه بروکر شما نمی‌تواند یا تمایلی ندارد، معامله را در قیمتی که پیشنهاد می‌کنید، اعمال کند. این اتفاق معمولا زمانی رخ می‌دهد که به دلیل انتشار یک خبر مهم، بازار به سرعت در حال حرکت است. در این هنگام اگر شما قصد باز کردن معامله را داشته باشید، بروکر شما معامله را انجام نمی‌دهد سپس قیمت جدیدی به شما ارائه داده و از شما می‌خواهد این قیمت جدید را بپذیرید، این قیمت جدید همیشه بالاتر از قیمتی است که در ابتدا پیشنهاد داده بودید.

لغزش یا اسلیپیج (Slippage) مشکل دیگری است که چنین بروکرهایی دارند؛ هنگامی که قیمت‌ها به سرعت در حال حرکت هستند، بروکر نمی‌تواند به طور مداوم یک اسپرد ثابت را حفظ کند، در این حالت بروکر ممکن است از روی قیمت پیشنهادی شما حرکت کرده و در قیمتی متفاوت معامله را باز کرده یا ببندد.

اسپرد متغیر یا شناور در فارکس چیست؟

Floating spread نیز همانطور که از اسم آن پیدا است، در زمان‌های مختلف، میزان متفاوتی اسپرد از معامله‌گر دریافت می‌شود. این نوع سلیپیج یا Slippage چیست? اسپرد توسط بروکرهایی که با مدل میز غیرمعاملاتی فعالیت می‌کنند ارائه می‌شود. این بروکرها قیمت‌های مختلف جفت ارزها را از ارائه دهندگان نقدینگی دریافت کرده و آنها را بدون دخالت به میز معاملاتی معامله‌گر منتقل می‌کنند، این بدان معنی است که آنها هیچ کنترلی بر روی اسپردها ندارند و اسپردها صرفا بر اساس عرضه و تقاضا و نوسانات کلی بازار کاهش یا افزایش می‌یابند.

به طور معمول، در هنگام انتشار داده‌های مهم اقتصادی و دوره‌هایی که نقدینگی بازار کم می‌شود، اسپرد افزایش می‌یابد. به عنوان مثال ممکن است بخواهید بر روی جفت ارز EURUSD که اسپرد ۲ پیپ دارد، معامله کنید اما همزمان گزارش بیکاری ایالات متحده منتشر شود و یا رئیس جمهور آمریکا توییتی در مورد روابط آمریکا و اروپا ارسال کند، در این حال ممکن است به طور ناگهانی اسپرد به ۲۰ پیپ افزایش پیدا کند.

مزایا و معایب معامله با اسپرد متغیر چیست؟

Spread شناور احتمال ریکوت شدن را از بین می‌برند چراکه تغییر در اسپرد شرایط را برای تغییر قیمت در اثر شرایط بازار فراهم می‌کند اگرچه همچنان احتمال اسلیپیج وجود دارد.

همچنین معامله با اسپرد متغیر، قیمت‌گذاری شفاف‌تری را نیز ایجاد می‌کند چرا که ارائه‌دهندگان نقدینگی متفاوت، قیمت‌ها را ارائه می‌دهند به همین دلیل قیمت‌ها رقابتی‌تر می‌شوند.

از طرف دیگر معامله با اسپرد متغیر هزینه معاملات را افزایش می‌دهد و ممکن است برای معامله‌گران اسکالپر ایده‌آل نباشد.

کدام نوع اسپرد مناسب‌تر است؟

این سوال بستگی به نیاز معامله‌گر دارد؛ به طور کلی معامله‌گرانی که حساب معاملاتی کوچکی داشته و معاملات کمی دارند، از اسپرد فیکس استفاده می‌کنند و معامله‌گرانی حساب معاملاتی بزرگی داشته و در ساعت‌های اوج بازار (زمانی که نقدینگی بالا و اسپرد پایین است) معامله می‌کنند، از اسپرد شناور استفاده می کنند.

همچنین معامله‌گرانی که خواهان اجرای سریع معامله بوده و نمی‌خواهند در معاملاتشان ریکوت رخ دهد، باید از اسپرد متغیر استفاده کنند.

نحوه محاسبه اسپرد چگونه است؟

شما به راحتی می‌توانید اسپرد معامله خود را در هر لحظه محاسبه کنید تنها چیزی که به آن نیاز دارید، ارزش هر پیپ و میزان لات‌هایی است که می‌خواهید معامله کنید.

برای محاسبه ی اسپرد کافی است تفاوت دو قیمت پیشنهاد خرید و پیشنهاد فروش رو از هم تفریق کنیم تا اسپرد جفت ارز مورد نظر بدست بیاید.

تصور کنید در این لحظه می‌توانید جفت ارز EURUSD را با قیمت 1.22394 خریداری کرده و در همان لحظه آن را با قیمت 1.22391 بفروشید. (خواننده تیزهوش متوجه می‌شود که این دو قیمت همان قیمت پیشنهاد و درخواست است)

نیاز به گفتن نیست که در مثال فرضی ما اسپرد برابر با 0.3 پیپ است. حال برای محاسبه ارزش اسپرد، کافی است ارزش هر پیپ را در اسپرد ضرب کنیم.

می‌دانیم که ارزش هر لات برابر است با ۱۰۰ هزار واحد از ارز مظنه. در اینجا ارز مظنه دلار آمریکا است پس ارزش یک لات برابر می‌شود با ۱۰۰ هزار دلار آمریکا؛ همچنین می‌دانیم هر پیپ برابر است با ۰.۰۱ درصد از یک لات، پس در صورتی که ما یک لات EURUSD معامله کنیم، ارزش هر پیپ برابر با ۱۰ دلار آمریکا می‌شود.

بنابراین هزینه اسپرد در معامله‌ فرضی ما برابر با 3 دلار می‌باشد. به همین ترتیب اگر معامله‌گر ۰.۵ لات یا نیم لات معامله کند، باید 1.5 دلار به عنوان اسپرد بپردازد.

اندیکاتور محاسبه اسپرد

باز کردن terminal در متاتریدر

برای اینکه spread رو بصورت دستی محاسبه نکنید و همیشه روی نمودارهای شما داخل متاتریدر نمایش داده بشه، اول وارد پلت فرم معاملاتی متاتریدر بشوید و طبق تصویر زیر از منوی بالای روی منو View کلیک کنید و سپس گزینه ی ترمینال رو پیدا کنید و روی این گزینه کلیک نمایید؛ همچنین میتوانید با زدن همزمان کلید CTRL+T روی کیبورد خودتون این پنجره را باز کنید.

بعد از باز کردن پنجره ی ترمینال در متاتریدر از بخش زیرمنوی همین پنجره روی گزینه ی Code Base که در تصویر زیر نمایش داده شده است کلیک کنید و سپس از لیست اندیکاتورها Spread Indicator رو پیدا کنید.

بعد از بازکردن ترمینال در متاتریدر روی زیر منو پنجره ترمینال گزینه ی codebase رو انتخاب کنید و سپس اندیکاتور اسپرد را پیدا کنید

بعد از پیدا کردن اندیکاتور کافیست روی اسم اندیکاتور کلیک راست کنید، سپس از پنجره ی نمایش داده شده روی گزینه ی دانلود کلیک کنید؛ باید یادآوری کنم که حتما در این بخش باید سیستم شما به اینترنت متصل باشد.

با کلیک راست روی اندیکاتور مورد نظر یک پنجره نمایش داده می شود حالا کافیست روی گزینه ی دانلود کلیک نمایید

بعد از دانلود در پنجره ای که در وسط صفحه باز می شود باید روی گزینه ok کلیک نمایید؛ کار تمام شد و حالا شما در بخش بالایی سمت چپ نمودار می توانید اسپرد لحظه ای تمامی جفت ارزها رو مشاهده کنید البته برای قرار گرفتن اندیکاتور روی تمامی نمودارها لازم هست که حتما اندیکاتور را به یکی از قالب های شخصی خودتون اضافه کنید.

بعد از دانلود اندیکاتور روی گزینه ok کلیک نمایید. کار تمام است و اندیکاتور به نمودار شما اضافه شد.

کدام بروکر اسپرد کمتری دارد؟

اسپرد در بروکر های مختلف می تواند متفاوت باشد ولی از بین بروکرهایی که به ایرانیان خدمات می دهند بروکر های زیر اسپرد کمتری دریافت می کنند : FxPro , HotForex , Trader’s Way , FIBO Group , Windsor.

کدام جفت ارز اسپرد کمتری دارد؟

قطعا جفت ارزهای اصلی بدلیل حجم معاملات بالا و نقدشوندگی زیاد از اسپرد کمتری برخوردار هستند به عنوان مثال در اکثر بروکر ها روی جفت ارز EURUSD اسپرد کمتر از 1 پیپ می باشد و نزدیک به صفر است، البته بروکرهایی هم هستند که اسپرد بیشتری دریافت می کنند.

کلام آخر

امیدوارم که مقاله آموزش اسپرد چیست مورد استفاده شما عزیزان قرار گرفته باشد. هر سوال و نظری در مورد مطالب آموزشی کلینیک سرمایه دارید میتونید در بخش کامنت ها بپرسید و تیم ما در سلیپیج یا Slippage چیست? سریع زمان ممکن به آنها پاسخ خواهد داد.

آشنایی با اسلیپیچ Slippage Explained و تفاوت قیمت پیشنهادی و مورد تقاضا Bid-Ask Spread

آشنایی با اسلیپیچ Slippage Explained و تفاوت قیمت پیشنهادی و مورد تقاضا Bid-Ask Spread

خلاصه

اختلاف قیمت پیشنهادی و درخواستی یا اسپرد (Bid-ask spread) به تفاوت قیمت بین کمتری نرخ درخواست شده برای یک دارایی و بالاترین قیمت پیشنهاد شده برای آن گفته می‌شود. دارایی‌های نقد شونده‌ای مثل بیت‌کوین نسبت به دارایی‌های کمتر نقدشونده با حجم معاملات کم، اسپرد کمتری دارند.

اسلیپیج هم وقتی رخ می‌دهد که معامله با میانگین قیمتی کمتر از قیمت درخواستی اولیه اجرا می‌شود. معمولاً این اتفاق هنگام اجرای سفارش‌های بازار رخ می‌دهد. اگر نقدینگی کافی برای تکمیل سفارش وجود نداشته باشد یا بازار نوسان داشته باشد، ممکن است قیمت نهایی تغییر کند. برای مقابله با اسلیپیج دارایی‌های کمتر نقد شونده، می‌توانید سفارش خودتان را به بخش‌های کوچکتر تقسیم کنید.

مقدمه

هنگام خرید و فروش و معامله در اکسچنج‌ها، قیمت‌های بازار ارتباط مستقیمی با عرضه و تقاضا دارند. به غیر از قیمت، فاکتورهای دیگری هم بر این موضوع تأثیرگذار هستند از جمله حجم معاملات، نقدینگی بازار و نوع سفارش‌ها. بسته به شرایط بازار و نوع سفارشی که ثبت می‌کنید، ممکن است امکان معامله با قیمت دلخواهتان را نداشته باشید.

بین خریداران و فروشندگان دائماً یکسری مذاکره در جریان است که منجر به ایجاد یک اسپرد بین هر دو طرف می‌شود (اختلاف قیمت پیشنهادی و درخواستی). بسته به حجم دارایی که قصد معامله آن را دارید و سطح نوسان آن، ممکن است با اسلیپیج هم روبرو شوید. بنابراین برای مقابله با هر گونه اتفاق غیرمنتظره‌ای، داشتن یکسری اطلاعات پایه درباره دفتر ثبت سفارش اکسچنج‌ها می‌تواند بسیار مفید باشد.

اختلاف قیمت درخواست و پیشنهاد چیست؟

اختلاف قیمت درخواستی و پیشنهادی یا همان اسپرد، به تفاوت بین بالاترین قیمت پیشنهادی و کمترین قیمت درخواستی سلیپیج یا Slippage چیست? در دفتر سفارشات گفته می‌شود. در بازارهای سنتی معمولاً این اختلاف توسط بازارگردان یا تأمین کننده نقدینگی کارگزاری ایجاد می‌شود. در بازار کریپتو این اختلاف ناشی از تفاوت بین سفارشات محدود خریداران و فروشندگان است.

اگر می‌خواهید در بازار خرید فوری انجام دهید، باید کمترین قیمت درخواستی یک فروشنده را قبول کنید. اگر می‌خواهید فروش فوری اجرا کنید باید بالاترین قیمت پیشنهادی یک خریدار را قبول کنید. اسپرد دارایی‌های نقد شونده تر (مثل فارکس) کمتر است یعنی فروشنده‌ها و خریداران می‌توانند سفارشات خودشان را بدون ایجاد تغییر چشمگیر در قیمت یک دارایی اجرا کنند. دلیل این موضوع حجم بالای سفارش‌ها در دفتر سفارشات است. بیشتر بودن اسپرید منجر به افزایش نوسان قیمت هنگام اجرای سفارشاتی با حجم بالا می‌شود.

بازارگردان‌ها و بحث اسپرد

برای بازارهای مالی، مفهوم نقد شوندگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اگر قصد اجرای معامله در بازاری با نقد شوندگی کم را داشته باشید، ممکن است نیاز باشد ساعت‌ها یا حتی روزها منتظر بمانید تا وقتی که یک معامله منطبق با سفارش خودتان پیدا کنید.

وجود سلیپیج یا Slippage چیست? نقدینگی مهم است اما لزوماً هر بازاری نقدینگی کافی را از سمت فروشنده‌های شخصی ندارد. مثلاً در بازارهای سنتی، کارگزاری‌ها و بازارگردان‌ها در ازای کسب سود آربیتراژ، نقدینگی تأمین می‌کنند.

بازارگردان‌ها با خرید و فروش تقریباً همزمان یک دارایی، از اختلاف بین قیمت پیشنهادی و درخواستی بهره می‌برند. این افراد با فروش به قیمت درخواستی بالاتر و با خرید به قیمت پیشنهادی پایین تر و انجام چندین باره این کار از این اختلاف قیمت بهره می‌برند. حتی یک اسپرد کم هم در صورتی که حجم و تعداد دفعات معامله زیاد باشد، می‌تواند به سود چشمگیری منتهی شود. دارایی‌هایی با حجم تقاضای بالا، اسپرد کمتری دارند چون درخواست‌ها و پیشنهادها در این بازار خیلی زود مشتری پیدا می‌کنند.

برای مثال، یک بازارگردان ممکن است همزمان پیشنهاد خرید BNB به قیمت 350 دلار به ازای هر کوین و فروش BNB به قیمت 351 دلار به ازای هر کوین را ثبت کند. هر شخصی که قصد اجرای فوری معامله را داشته باشد، باید با این پوزیشن‌ها موافقت کند. در حال حاضر، اسپرد سود خالص آربیتراژ برای بازارگردان‌هایی است که آنچه می‌فروشند را می‌خرند و آنچه می‌خرند را می‌فروشند.

نمودار عمق و اسپرد

در ادامه نگاهی به یکسری مثال واقعی در بازار ارزهای دیجیتال و رابطه بین حجم، نقدینگی و اسپرد خواهیم داشت. در اینترفیس اکسچنج بایننس می‌توانید به راحتی با رفتن به حالت نمایش نمودار Depth، اختلاف قیمت پیشنهادی و درخواستی را مشاهده کنید. این دکمه در گوشه سمت راست بالای قسمت نمودار قرار دارد.

گزینه Depth، یک نمایش گرافیکی از دفتر سفارشات یک دارایی ارائه می‌کند. می‌توانید تعداد و قیمت‌های پیشنهادی را به رنگ سبز و تعداد و قیمت‌های درخواستی را به رنگ قرمز مشاهده کنید. به اختلاف بین این دو بخش، اختلاف قیمت پیشنهادی و درخواستی (یا همان اسپرد) گفته می‌شود که می‌توان با کم کردن قیمت پیشنهادی از قیمت درخواستی به آن رسید.

همانطور که قبلاً اشاره شد، بین نقدینگی و اختلاف قیمت درخواستی و پیشنهادی یک ارتباط وجود دارد. حجم معاملات یکی از شاخص‌هایی است که برای ارزیابی نقدینگی زیاد از آن استفاده می‌شود بنابراین انتظار می‌رود که دارایی‌هایی با حجم معاملات بالا، اسپرد کمتری داشته باشند. ارزهای دیجیتال، سهام و هر دارایی دیگری که حجم معاملات بالایی داشته باشد، همواره شاهد رقابت بین تریدرها برای استفاده از اختلاف قیمت پیشنهادی و درخواستی است.

درصد اختلاف بین قیمت پیشنهادی و درخواستی

برای مقایسه اسپرد ارزهای دیجیتال یا دارایی‌های مختلف، باید آن را بر حسب درصد محاسبه کنیم که محاسبات ساده‌ای دارد:

(قیمت درخواستی – قیمت پیشنهادی) تقسیم بر قیمت درخواستی × 100 = درصد اختلاف بین قیمت پیشنهادی و درخواستی

در ادامه BIFI را به عنوان یک نمونه در نظر می‌گیریم. در حال حاضر، قیمت پیشنهادی BIFI 907 دلار و قیمت درخواستی آن 901 دلار است. این اختلاف قیمت یک اسپرد 6 دلاری ایجاد می‌کند و 6 تقسیم بر 907 و ضربدر 100 ما را به درصد اسپرد حدود 0.66% می‌رساند.

حالا فرض کنید که بیت‌کوین اسپرد 3 دلاری داشته باشد. گرچه این اختلاف نصف اسپرد BIFI است اما وقتی این دو را از نظر درصدی مقایسه کنیم، متوجه می‌شویم که اسپرد درخواست و پیشنهاد بیت کوین تنها 0.0083 درصد است. همچنین حجم معاملات BIFI هم بسیار کمتر است در نتیجه نظریه ما مبنی بر اینکه دارایی‌هایی با حجم نقدینگی کمتر، اسپرد بیشتری دارند را تأیید می‌کند.

کمتر بودن اسپرد بیت‌کوین می‌تواند ما را به چند نتیجه برساند. دارایی که اسپرد کمتری دارد، احتمال نقدینگی بیشتری دارد. در این حالت اگر بخواهید سفارشات بازار بزرگی را اجرا کنید، معمولاً ریسک نیاز به پرداخت قیمت غیرمنتظره کمتر می‌شود.

اسلیپیج چیست؟

اسلیپیج یکی از رخدادهای متداول در بازارهایی با نوسان زیاد یا کم است. اسلیپیج وقتی رخ می‌دهد که یک معامله با قیمتی متفاوت با قیمت مورد انتظار یا مورد درخواست اجرا می‌شود.

مثلاً فرض کنید که یک سفارش بازار خرید با قیمت صد دلار ثبت می‌کنید اما بازار نقدینگی لازم برای اجرای سفارش با این قیمت را ندارد. در نتیجه، مجبور به قبول سفارشات بعدی (با قیمت بیشتر از صد دلار) می‌شوید تا وقتی که سفارش شما به طور کامل اجرا شود. این باعث می‌شود که میانگین قیمت سفارش شما سلیپیج یا Slippage چیست? بیشتر از صد دلار باشد و به همین اسلیپیج گفته می‌شود.

به عبارت دیگر، وقتی سفارش بازار ثبت می‌کنید، اکسچنج سفارش خرید یا فروش شما را به صورت خودکار با سفارشات دارای حد (limit order) در دفتر ثبت سفارشات اجرا می‌کند. این دفتر سفارش شما را با بهترین قیمت اجرا می‌کند اما اگر حجم درخواست‌ها با قیمت مورد نظر شما به اندازه کافی نباشد، این زنجیره ادامه پیدا می‌کند. این فرایند باعث می‌شود که سفارش شما با قیمتی غیرمنتظره اجرا شود.

در بازار کریپتو، اسلیپیج یکی از پدیده‌های پرتکرار در بازارگردان‌های خودکار و اکسچنج‌های غیرمتمرکز محسوب می‌شود. اسلیپیج می‌تواند برای آلت کوین‌هایی با نقدینگی کم یا پرنوسان تا بیشتر از 10 درصد قیمت مورد انتظار را شامل شود.

اسلیپیج مثبت

اسلیپیج لزوماً به این معنا نیست که سفارش شما با قیمتی بدتر از قیمت مورد انتظار اجرا می‌شود. اگر قیمت هنگام اجرای سفارش خرید کاهش یافته یا هنگام اجرای سفارش فروش افزایش پیدا کند، اسلیپیج مثبت رخ می‌دهد. گرچه اسلیپیج مثبت پدیده نادری است اما ممکن است در بازارهای پرنوسان رخ دهد.

تحمل اسلیپیج

بعضی از اکسچنج‌ها به کاربران امکان می‌دهند که یک سطح تحمل اسلیپیج را به صورت دستی تنظیم کنند تا هر گونه اسلیپیجی که ممکن است تجربه کنند کاهش پیدا کند. این گزینه در بازارگردان‌های خودکار مثل PancakeSwap در بایننس اسمارت چین و یونی سواپ اتریوم وجود دارد.

مبلغ اسلیپیجی که تنظیم می‌کنید، می‌تواند بر زمان اجرای سفارش شما تأثیر چشمگیری داشته باشد. اگر اسلیپیج را کم تنظیم کنید، ممکن است اجرای سفارش شما خیلی زمانبر شده یا اصلاً اجرا نشود. اگر خیلی زیاد تنظیم شده باشد، ممکن است یک ربات یا تریدر دیگر سفارش شما را مشاهده کرده و سریع از آن استفاده کند.

در این حالت، سوء استفاده از معامله شما وقتی رخ می‌دهد که تریدر قیمت گسی بیشتر از قیمتی که برای خرید دارایی پرداخت کرده بودید تنظیم می‌کند. سپس این فرد یک معامله دیگر برای فروش این دارایی به شما با بالاترین قیمتی که مایلید بر اساس تحمل اسلیپیج بپردازید، تنظیم می‌کند.

حداقل کردن اسلیپیج منفی

همیشه هم نمی‌توان از اسلیپیج دوری کرد اما گاهی اوقات استراتژی‌هایی هستند که برای به حداقل رساندن آن کمک می‌کنند.

  1. به جای اجرای یک سفارش بزرگ، سعی کنید سفارش را به بلاک‌های کوچکتر تقسیم کنید. به دفتر ثبت سفارشات دقت داشته باشید تا سفارشی بالاتر از حجم در دسترس اجرا نکنید.
  2. اگر از یک اکسچنج غیرمتمرکز استفاده می‌کنید، فراموش نکنید که کارمزد تراکنش‌ها را در نظر داشته باشید. بعضی از شبکه‌ها کارمزدهای سنگینی بر اساس ترافیک بلاک‌چین تنظیم می‌کنند که ممکن است سود شما را از بین ببرند.
  3. اگر با دارایی‌هایی دارای حجم نقدینگی حجم معامله می‌کنید مثل استخرهای نقدینگی کوچک، فعالیت معاملاتی شما می‌تواند منجر به تغییر قابل توجه قیمت دارایی مورد نظر شود. یک تراکنش واحد ممکن است اسلیپیج کمی را تجربه کند اما ثبت تعداد زیادی تراکنش کوچک، بر قیمت بلاک بعدی تراکنش‌هایی که اجرا می‌کنید، تأثیرگذار است.
  4. از سفارشات محدود استفاده کنید. این سفارشات به شما اطمینان می‌دهند که هنگام اجرای معامله، به همان قیمت مطلوب یا بهتر از آن دست پیدا می‌کنید. گرچه با این کار ممکن است سرعت اجرای سفارش شما کاهش پیدا کند اما مطمئن می‌شوید که هیچ اسلیپیج منفی را تجربه نمی‌کنید.

صحبت‌های پایانی

هنگام خرید و فروش ارزهای دیجیتال فراموش نکنید که اسلیپیج و اختلاف قیمت پیشنهاد و تقاضا می‌تواند بر قیمت نهایی معامله شما تأثیرگذار باشد. نمی‌توان همیشه از این مسئله اجتناب کرد اما بهتر است این فاکتورها را در تصمیم گیری‌هایتان در نظر داشته باشید. برای معاملات کوچک تر ممکن است این رقم‌ها کوچک باشند اما دقت داشته باشید که برای سفارشاتی با حجم بالاتر ممکن است میانگین قیمت به ازای هر واحد بیشتر از نرخ مورد انتظار شما باشد.

برای اشخاصی که با اقتصاد غیرمتمرکز کار می‌کنند، آشنایی با اسلیپیج و درک آن یکی از تاکتیک‌های معاملاتی مهم محسوب می‌شود. بدون داشتن دانش و اطلاعات پایه خطر از دست رفتن دارایی شما یا تجربه کردن اسلیپیج شدید وجود دارد.

Slippage Tolerance چیست؟ بررسی کاربرد مفهوم “تحمل لغزش” در بازار های مالی

Slippage Tolerance چیست؟ بررسی کاربرد مفهوم

تحمل لغزش یا Slippage Tolerance یک مفهوم است که احتمالا هنگام خرید و فروش در صرافی هایی مثل PancakeSwap و UniSwap با آن مواجه شده باشید و بخواهید بدانید چه معنا و مفهوم کاربردی در بازار های مالی دارد، در این مقاله همراه داتیس نتورک باشید.

Slippage Tolerance چیست؟ بررسی کاربرد مفهوم

تحمل لغزش یا Slippage Tolerance چیست؟

Slippage Tolerance انحراف کلی از تعداد توکن‌هایی است که انتظار دارید دریافت کنید.

به عنوان مثال اگر میزان تحمل لغزش را 10 درصد انتخاب کنید، ممکن است تعداد توکنی را دریافت کنید که 10 درصد کمتر یا بیشتر از مقدار اولیه نمایش داده شده در رابط کاربری پلتفرم باشد.

به عبارتی تحمل در برابر لغزش یا همان Slippage Tolerance تنظیماتی برای محدودیت لغزش قیمت است که شما مایل به پذیرش آن هستید.

شما با تنظیم میزان تحمل لغزش سلیپیج یا Slippage چیست? ، اساساً محدودیتی در تعداد توکن های پذیرفته شده تعیین خواهید کرد که گار به میزان درصد تعیین شده کمتر یا بیشتر باشد معامله مورد تایید شما است.

اگر تا کنون در صرافی های غیرمتمرکز مثل یونی سواپ و پنکیک سواپ و 1INCH و … معامله کرده باشید حتما با گزینه ای به نام Slippage Tolerance مواجه شده اید که باید به درستی تنظیم کنید تا سفارش خرید یا فروش شما انجام شود و خصوصا وقتی نوسان قیمتی رمزارز مورد نظر شما بالا باشد باید عدد و درصد را بالاتر ببرید تا فرایند موفقیت آمیز باشد.

“تحمل لغزش” تفاوت بین قیمت مورد انتظار یک معامله و قیمت انجام شده آن معامله است.

نکته: شما این امکان را دارید که در DEX ها Slippage Tolerance را تنظیم کنید و باید مواظب باشید تا جایی که امکان دارد با درصد های پایین تر معامله را به سرانجام برسانید، مثلا مقدار پیش فرض در صرافی پنکیک سواپ روی مقدار 0.8% می باشد.

Slippage Tolerance چیست؟ بررسی کاربرد مفهوم “تحمل لغزش” در بازار های مالی

Slippage Tolerance چیست؟ بررسی کاربرد مفهوم

تحمل لغزش یا Slippage Tolerance یک مفهوم است که احتمالا هنگام خرید و فروش در صرافی هایی مثل PancakeSwap و UniSwap با آن مواجه شده باشید و بخواهید بدانید چه معنا و مفهوم کاربردی در بازار های مالی دارد، در این مقاله همراه داتیس نتورک باشید.

Slippage Tolerance چیست؟ بررسی کاربرد مفهوم

تحمل لغزش یا Slippage Tolerance چیست؟

Slippage Tolerance انحراف کلی از تعداد توکن‌هایی است که انتظار دارید دریافت کنید.

به عنوان مثال اگر میزان تحمل لغزش را 10 درصد انتخاب کنید، ممکن است تعداد توکنی را دریافت کنید که 10 درصد کمتر یا بیشتر از مقدار اولیه نمایش داده شده در رابط کاربری پلتفرم باشد.

به عبارتی تحمل در برابر لغزش یا همان Slippage Tolerance تنظیماتی برای محدودیت لغزش قیمت است که شما مایل به پذیرش آن هستید.

شما با تنظیم میزان تحمل لغزش ، اساساً محدودیتی در تعداد توکن های پذیرفته شده تعیین خواهید کرد که گار به میزان درصد تعیین شده کمتر یا بیشتر باشد معامله مورد تایید شما است.

اگر تا کنون در صرافی های غیرمتمرکز سلیپیج یا Slippage چیست? مثل یونی سواپ و پنکیک سواپ و 1INCH و … معامله کرده باشید حتما با گزینه ای به نام Slippage Tolerance مواجه شده اید که باید به درستی تنظیم کنید تا سفارش خرید یا فروش شما انجام شود و خصوصا وقتی نوسان قیمتی رمزارز مورد نظر شما بالا باشد باید عدد و درصد را بالاتر ببرید تا فرایند موفقیت آمیز باشد.

“تحمل لغزش” تفاوت بین قیمت مورد انتظار یک معامله و قیمت انجام شده آن معامله است.

نکته: شما این امکان را دارید که در DEX ها Slippage Tolerance را تنظیم کنید و باید مواظب باشید تا جایی که امکان دارد با درصد های پایین تر معامله را به سرانجام برسانید، مثلا مقدار پیش فرض در صرافی پنکیک سواپ روی مقدار 0.8% می باشد.

روش جلوگیری از فرانت رانینگ در معاملات صرافی‌های غیرمتمرکز

تقسیم یک تراکنش بزرگ به چندین تراکنش کوچک‌تر، تطبیق دوره‌ای مزایده، و کاهش اسلیپیج از راه‌های مختلف جلوگیری از فرانت رانینگ (Front Running) یا فعالیت پیش دستی است.

صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) مشکلات متعدد مرتبط با صرافی‌های متمرکز از جمله متمرکز بودن نقدینگی در حساب چندین فرد، به خطر افتادن وجوه در صورت هک شدن صرافی، ساختار بسته کنترل و … را برطرف می‌کنند. با این حال، یکی از مسائلی که هنوز حل نشده باقی مانده، فرانت رانینگ (front-running) یا فعالیت پیش دستی است. کاربران غیرمنصف هنوز در حال یافتن راه‌هایی برای کلاه‌برداری از معامله‌گران ناآگاه هستند.

اگر هنگام انجام یک ترید در دکس (صرافی غیر متمرکز) مبلغی کمتر از حد انتظار دریافت کرده‌اید، به احتمال زیاد شما گرفتار فرانت رانینگ شدید. این افراد با سو استفاده از مدل بازارساز خودکار (AMM)، به هزینه متضرر شدن تریدرهای دیگر، سود به دست می‌آورند.

این مقاله به نحوه کار فرانت رانینگ پرداخته و به شما کمک می‌کند تا مفهوم اصلی پیش‌دستی در معاملات کریپتو، عواقب بالقوه آن و نحوه جلوگیری از پیش‌دستی در معاملات ارز دیجیتال را درک کنید.

فرانت رانینگ در کریپتو چیست؟

اصطلاح «فرانت رانینگ» فرآیندی است که در آن یک فرد از «تکنولوژی» یا «مزیت بازار» استفاده می‌کند و اطلاعاتی در مورد تراکنش‌های آتی به دست می‌آورد و از این اطلاعات به‌منظور کسب سود استفاده می‌کند. این به کلاه برداران اجازه می‌دهد تا از تغییرات آتی قیمت منتفع شوند و به هزینه افرادی که تراکنش‌ها را اجرا کرده‌اند، سود اقتصادی به دست آورند. فرانت رانینگ از طریق دست‌کاری قیمت گس (Gas) یا برچسب‌های زمانی (Timestamps) که تحت عنوان اسلو مچینگ (Slow Matching) نیز شناخته می‌شود، اتفاق می‌افتد.

در صرافی‌های متمرکز و همچنین غیرمتمرکز، پیش‌دستی در تراکنش‌ها به طور مکرر اتفاق می‌افتد. هدف یک فرانت رانر (Front Runner) این است که بخشی از توکن‌ها را با قیمت پایین بخرد و بعداً آنها را با قیمت بالاتر بفروشد و هم‌زمان از موقعیت خارج شود. زمانی که این فرآیند به طور دقیق اجرا شود، سودهای بدون ریسک برای فرد به ارمغان می‌آورد.

معامله کردن سهام و دارایی‌ها بر اساس اطلاعات ذینفعان داخل سازمان برای کسب سود از تغییرات قیمت تاکتیکی شناخته شده است. اگرچه این کار غیرقانونی و غیراخلاقی است، اما بروکرها (کارگزارها) همیشه این تکنیک را بکار می‌برند. گفتنی است که این تکنیک شباهت زیادی به اینسایدر تریدینگ (Insider Trading) دارد.

ربات فرانت رانینگ چیست؟

پیشدستی در معاملات با استفاده از ربات‌های فرانت رانینگِ کریپتو که در مقیاس زمانی میلی‌ثانیه کار می‌کنند نیز انجام می‌شود. آن‌ها می‌توانند در یک چشم به هم زدن، تراکنش‌ها‌ را پیدا کنند، سایز مطلوب تراکنش و قیمت گس را محاسبه کنند، تنظیمات تراکنش‌ را انجام دهند و آنها را اجرا کنند.

ربات‌های فرانت رانر تراکنش‌های معوق را در بلاکچین تحت نظر می‌گیرند. ربات با استفاده از یک اسکریپت (کد برنامه نویسی)، قبل از خریدار خرید می‌کند و بلافاصله بعد از او می‌فروشد. این ربات‌ها روندهای کریپتو را تجزیه و تحلیل می‌کنند و تراکنش‌هایی را برای کسب سود اجرا می‌کنند.

تاکتیک های فرانت رانینگ در صرافی‌های غیرمتمرکز

هنگامی که یک ترید انجام می‌شود، سیستم آن را به بلاکچین مخابره می‌کند و از ماینرها می‌خواهد که تراکنش را تأیید کنند. با این حال، در هر بلاکچین بزرگی، شمار تراکنش‌های دریافتی بیشتر از ظرفیت بلاک بعدی است. لذا تراکنش‌های استخراج نشده در استخر تراکنش‌های معوق به نام ممپول(mempool) باقی می‌مانند.

ممپول های بلاکچین شفاف هستند، ویژگی‌ای که فرانت رانرها از آن سوءاستفاده می‌کنند. آنها می‌توانند با فهمیدن خواسته معامله گران، حرکات آینده قیمت را پیش‌بینی کنند و بر این اساس سفارش‌های خود را ثبت کنند. آنها قیمت گس (Gas price) بالاتری را برای تراکنش‌های خود تعیین می‌کنند تا تراکنش آن‌ها قبل از تراکنش‌های معوق (Pending Transanctions) انتخاب شود، و به این ترتیب در معاملات پیش‌دستی می‌کنند.

راه‌هایی برای جلوگیری از فرانت رانینگ در معاملات کریپتو

هیچ راه حل واحدی برای حل مشکلات مربوط به فرانت رانینگ در همه پلتفرم‌ها وجود ندارد. بلکه، بسته به سناریوهای مختلف، باید رویکردهای متفاوتی در پروژه‌های مختلف اتخاذ شود.

از استخرهای نقدینگی بزرگ استفاده کنید

فرانت رانرها به استخرهای با نقدینگی پایین علاقه دارند، زیرا احتمال رقابت و همچنین اختلال در تراکنش‌های آنها با اجرای سفارش‌های بزرگ (که وزن استخر را به طور غیرمنتظره تغییر می‌دهند) کمتر است. انجام تراکنش در استخرهای نقدینگی بزرگ باعث می‌شود که کمتر تحت تأثیر پیش‌دستی قرار بگیرید.

مقدار اسلیپیج را کاهش دهید کنید

آیا همیشه می‌پرسید «چگونه از اسلیپیج جلوگیری کنم»؟ کاری که می‌توانید انجام دهید این است که ماکسیموم اسلیپیج یا Slippage Tolerance را در صرافی‌های غیرمتمرکز تنظیم کنید. به عبارت دیگر، شما می‌توانید حداکثر انحراف از مبلغ دریافتی خود را تنظیم کنید. مثال زیر به شما در درک بهتر این سناریو کمک می‌کند.

فرض کنید یک سفارش در یک صرافی غیرمتمرکز ثبت کرده‌اید و انتظار بازگشت 500 تتر (USDT) را دارید. اگر اسلیپیج خود را روی ۱٪ سفارش خود تنظیم کنید، کمتر از ۴۹۵ تتر دریافت نخواهید کرد. اما اگر اسلیپیج تولرانس بالا باشد، ممکن است مبلغ کمتری دریافت کنید.

بنابراین، فرمول ساده است: Maximum Slippage را کاهش دهید، بین 0.5٪ الی 2٪. اگر می‌خواهید یک سفارش بزرگ بگذارید، اسلیپیج خود را بیشتر کاهش دهید. فرانت رانرها دوست دارند که اسلیپیج شما بالا باشد، بنابراین بهتر است برعکس آن را انجام دهید.

پرداخت کارمزد گس اضافه

فرانت رانرها از دیدن تراکنش‌های آهسته خوشحال می‌شوند زیرا در این حالت آنها زمان بیشتری موج‌سواری روی ترید شما و کسب سود خواهند داشت. پرداخت گس (Gas) کمتر باعث می‌شود تراکنش‌های شما برای مدت طولانی‌تری پشت صف باقی بماند و زمان بیشتری را برای فرانت رانرها برای تدوین استراتژی‌شان فراهم ‌کند و به منافع شما آسیب برساند.

پرداخت کارمزد گس اضافه به ماینرها انگیزه می‌دهد تا تراکنش شما را سریع‌تر تأیید کنند و شانس شما را برای تبدیل شدن به هدف یک فرانت رانر به حداقل می‌رساند. بدین منظور، شما باید قیمت گس را بالاتر از حد متوسط ​​قرار دهید یا به طور ساده از گزینه fast gas در کیف پول خود استفاده کنید. اگر می‌خواهید سفارشی با مبلغ بالا انجام دهید، تکمیل سریع‌تر تراکنش بسیار حائز اهمیت خواهد بود.

با مبلغ کم سفارش بگذارید

فرانت رانرها برای کسب سود، باید حداقل آستانه (Minimum Threshold) را رعایت کنند. آنها باید دو بار در هنگام ورود و خروج از بازار، کارمزد گس پرداخت کنند و همچنین مبلغ پرداختی را به عنوان کارمزد معامله بازپس گیرند. سود آنها تنها پس از جبران هزینه‌هایشان آغاز می‌شود.

در حال حاضر، بازارسازها یا دکس‌های مبتنی بر اتریومِ معروف مانند یونی سواپ (Uniswap)، بالانسر (Balancer) و سوشی سواپ (SushiSwap) برای هر تراکنش 25 دلار کارمزد گس دریافت می‌کنند. از آنجایی که فرانت رانرها برای پیش‌دستی در معامله به دو تراکنش نیاز دارند، احتمالاً 50 دلار برای تکمیل تراکنش خرج خواهند کرد. این به این معنی است که اگر ترید شما کمتر از 50 دلار سود داشته باشد، احتمال بسیار کمی وجود دارد که شما هدف آن‌ها قرار بگیرید.

وقتی وارد یک ترید با مبلغ کم می‌شوید، عملاً آن را به یک معامله بدون ‌سود برای فرانت رانرها تبدیل می‌کنید. در اکثر مواقع، ترید کردن با مبالغ کمتر از 1000 دلار امن است.

یک تیکر (Taker) پیدا کنید

دفتر سفارش‌های عمومی، اولین چیزی است که فرانت رانرها را به خود جلب می‌کند. اگر موفق به پیدا کردن یک تیکر (سفاش بردار) شوید، می‌توانید سفارش داده شده را پر کنید و می‌توانید از بازارهای عمومی و متعاقباً از دست فرانت رانرها فرار کنید. زمانی که یک تیکر پیدا می‌کنید و در مورد قیمت به توافق می‌رسید، یک معامله بی نیاز به اعتماد در بلاکچین اجرا می‌شود.

راه‌هایی برای جلوگیری از پیش‌دستی در معاملات در دکس‌ها

دکس‌ها (DEX) می‌توانند از چندین طریق پیش‌دستی در معاملات را دشوار سازند:

مچینگ سریع

فرانت رانرها خواهان سرعت پایین مچ شدن سفارش‌ها (Matching) هستند تا سفارشات خود را قبل از اجرای تراکنش ارسال کنند. در صرافی‌های غیر متمرکز سرعت مچ شدن سفارش‌‌ها بالا است و این باعث می‌شود تا آن‌ها زمان کمتری برای پیش‌دستی در معاملات داشته باشند. زمان بلاک (Block Time) فوق‌العاده سریع باعث می‌شود فرانت رانرها نتوانند واکنش نشان دهند. برای اکثر فرانت رانرها که از نظر فنی چندان قوی نیستند، این مکانیسم امنیتی کافی است.

موتور تطبیق سفارش غیرمتمرکز

در موتورهای تطبیق سفارشِ (Match Engine) متمرکز، سخت است که ثابت کنیم خود صرافی در پیش‌دستی در معاملات دخالتی ندارد. از سوی دیگر، موتورهای تطبیق غیرمتمرکز، به هر کاربری که یک گره فول (Full Node) را اجرا می‌کند، اجازه می‌دهد تا تطبیق سفارش‌ها را به صورت زنده مشاهده کند. آنها می‌توانند تراکنش موجود در آخرین بلاک را به صورت دستی با دفتر سفارش فعلی مچ (Match) کنند.

تطبیق دوره‌ای مزایده

تطبیق دوره‌ای مزایده (Periodic auction matching) یک لایه امنیتی اضافی برای جلوگیری از پیش‌دستی است. این مکانیسم اطلاع از قیمت معامله بعدی را برای هر کسی غیرممکن می‌کند، مگر اینکه فرد از منطق موتور تطبیق سفارش، سفارش‌های دریافتی برای بلاک بعدی و قیمت معامله آگاه باشد.

چگونه از فرانت رانینگ در اتریوم 2.0 جلوگیری کنیم؟

برخی از معامله گران در مورد تاثیر انتشار کامل اتریوم 2.0 در اواخر سال 2023، ادغام شبکه اصلی (Main net) با زنجیره بیکن (Beacon Chain) و معرفی مکانیزم اجماع اثبات سهام (PoS) دچار سؤال شده‌اند. اعتبارسنج‌هایی که قرار است تراکنش‌ها را در یک دوره (Epoch) پردازش کنند، از قبل از موقعیت خود مطلع می‌شوند.

یک Epoch یک چارچوب زمانی تعریف شده در شبکه بلاکچین است. این چارچوب زمانی برای توصیف زمانی که رویدادهای خاصی در یک شبکه بلاک چین اتفاق می‌افتد، استفاده می‌شود، مانند زمانی که مشوق‌ها توزیع می‌شوند یا زمانی که گروه جدیدی از اعتبارسنج‌ها به اعتبارسنجی تراکنش‌ها اختصاص داده می‌شوند.

در این سناریو، یافتن معاملات سودآور در یک بلاکچین مملو از تراکنش برای فرانت رانرها دشوارتر خواهد بود، اما غیرممکن نیست. بسیاری از فرانت رانرها از نظر فنی مهارت دارند، بنابراین نمی‌توانید این احتمال را رد کنید. DEX ها می‌توانند با ویژگی‌هایی مانند تطبیق سریع سفارش‌ها، موتور تطبیق سفارش غیرمتمرکز و تطبیق دوره‌ای مزایده، احتمال پیش‌دستی در معاملات را به حداقل برسانند.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.